Zonnegod Apollo
en de astrologische Zon

"Apollon", October 1998

In dit artikel laat Liz Greene haar licht schijnen over de Zon en de Zonnegod Apollo. Ze schrijft in haar onmiskenbare, heldere stijl over de belangrijkste mythische betekenissen van Apollo; cosmocrator (heerser van de wereld), profeet, doorbreker van familievloeken, genezer en cultuurbrenger. Om de astrologische Zon beter te begrijpen is het zinvol hier wat dieper op in te gaan.

"Wat is een poëet? Een persoon met een spirituele inborst die middels creatief talent in staat is om spirituele waarheden door te geven aan anderen. Poëzie kan verlossing brengen van een spirituele dood. Het geeft lezers nieuw besef van hun goddelijke Schepper, die de poeët dit bijzondere vermogen gaf. Daardoor kunnen verwarde zielen genezen en wanneer de relatie tussen mens en God beschadigd is, dan kan die herstellen...Dat is de vrucht en absoluut het doel van muziek en poëzie, onomwonden geschenken van God aan de mensheid."
citaat uit Elizabeth Henry, Orpheus en Zijn Lier

Mythes en astrologie hebben altijd naast elkaar gestaan. Zij zijn beiden symbolische expressies van de menselijke waarneming van de kosmos. Al sinds de Babylonische tijden weerspiegelen planeten, lichten en vaste sterren krachten die niet alleen overeenkomen met en invloed uitoefenen op menselijke aangelegenheden. Ook romanfiguren verbeelden archetypische patronen die inherent zijn aan het leven en de menselijke psyche. De astroloog die bereid is de mythische achtergronden van planeten te bestuderen, boort een rijke bron aan van begrip en inzicht, waarmee de kijk op astrologische symbolieken wordt verdiept en verbeterd. Daar worden we betere astrologen van. We leren de belevingswereld van de cliënt binnen te stappen en onze interpretaties in een taal over te brengen die zowel het hart als het intellect raakt. Het belang van mythes is juist in onze interpretaties van de astrologische Zon, die in vele tijdperken en culturen wordt bedolven onder fabels, heel aanmerkelijk.Een woord als "zelfexpressie" spreekt niet zo tot de verbeelding. Fabelachtige schetsen zeggen veel meer over de energie en het doel van de Zon. Geen enkel mythologisch beeld heeft meer relatie met de betekenis van de Zon in de persoonlijke horoscoop, dan de aard en rol van de Griekse Zonnegod Apollo.(De juiste benaming is Apollon, maar de "n" is weggevallen in het populaire gebruik) Deze godheid staat niet alleen aan de wieg van de Westerse cultuur. Hij schuilt ook achter vele kenmerken die het Christendom later associeerde met Christus.

Apollo werd de "gentleman van Olympus" genoemd, de meest typische Griek van alle Griekse goden. In beelden en fresco's wordt hij steeds mooi en jong geportretteerd. Hij draagt nauwelijks kleding, zijn lichaam is atletisch en hij heeft perfecte proporties, wat door de Grieken zo werd geïdealiseerd. Maar de oorsprong van Apollo gaat verder dan de Griekse klassieken terug in de oudheid. Archeologische vondsten doen vermoeden dat hij al in het Bronzen Tijdperk werd bewonderd. Er zijn nogal wat mysteries rond de oorsprong van deze god. Om te beginnen zijn naam, daarover zijn de geleerden het nog steeds niet eens. We weten dat zijn Griekse gedaante al uit de 8e eeuw v.C stamt. Rond de 5e eeuw v.C werd hij niet alleen geassocieerd met de Zon, maar ook met profetie, genezing, het doorbreken van familievloeken en inspiratie (vooral voor muziek en poëzie). Deze veelzijdigheid maakt hem moeilijk te doorgronden. Aanvankelijk zien we de connectie niet tussen al die verschillende gezichten. Maar hoe meer we in Apollo's vele betekenissen duiken, hoe beter we de echte betekenis van de Zon in de horoscoop leren begrijpen.

Apollo de boodschapper van het licht

De Zon werd in de oudheid gezien als de lichtgever. Apollo, als vertegenwoordiger van de Zon, was de boodschapper van het innerlijke licht. "Ken Uzelve", was het motto op zijn grafsteen in Delphi. Dit onderstreept het belang van Apollo als symbool van bewustzijn. Deze god werd niet gezien als de fysieke Zon aan de hemel. Hij droeg de Zon, elke dag van Oost naar West in zijn gouden rijtuig. De fysieke Zon was ver weg en onaantastbaar. Dat was de Kern, de essentie van het leven, onmogelijk te benaderen of helemaal te vatten. Apollo's menselijke gedaante vertelt ons dat hij een reflectie is van de menselijke psyche. Een instrument voor het onbeschrijflijke. Het is niet verwonderlijk dat zowel Pythagoras als Plato beiden een voorkeur hadden voor Apollo. Filosofie op zijn best – de liefde voor wijsheid – is verwant met het proces van bewustwording en sluit vervolgens aan bij wat Plato de "eeuwige realiteit" noemt. Apollo's rol als doorbreker van familievloeken en vernietiger van de dreiging was onovertroffen. Zij die achtervolgd werden door schuld uit het verleden wendden zich tot hem. In fabels wordt hij, door conflicten met chthonische godinnen of "Furiae" uit de onderwereld, zoals het reusachtige serpent Python en de verschrikkelijke Erinyen, afgeschilderd als de held van ongebondenheid voor hen die door het lot geketend zijn aan overgeërfde dwangmatigheden. Maar al heeft hij deze krachten overwonnen, hij aanbidt ze ook. De Python wordt een van zijn belangrijkste symbolen, niet alleen in de gedaante van de serpent in Grieks-Romaanse iconen, maar ook als de priesteres Pythoness die het orakel van de goden overdraagt. Deze chthonische moedergodinnen werden ook in Delphi vereerd, door de omphalos of navel van de aarde, het centrum waar het licht van de zon incarneerde op aarde. Op munten uit Delphi zien we afbeeldingen van de omphalos of navelsteen als een punt midden in een cirkel. De cirkel werd geassocieerd met Apollo, vanwege de grote omtrek van de zon door het heelal en omdat de cirkel geen begin en geen einde kent en daardoor een teken van goddelijkheid en eeuwigheid kan zijn. Er is geen direct overgeleverd bewijs, maar we mogen veronderstellen dat dit beeld – de stip in een cirkel – later ons astrologisch symbool werd voor de Zon. In de Renaissance werd het voor het eerst gebruikt en het verband kunnen we onmogelijk negeren.

Wat impliceert deze rol, boodschapper van het licht, voor onze interpretatie van de Zon in de horoscoop? Allereerst staat het symbool Apollo voor een fundamentele kern in ons. Een centrale identiteit of het gevoel van een persoonlijke bestemming dat voortkomt uit het bewustzijn van onszelf als individu. Het geeft de kracht om impulsen die voortkomen uit iemands jeugd of aangeboren familietrekken uit te bannen. De Griekse "familievloek" is een heldere beschrijving van sluimerende, instinctieve conflicten die van generatie op generatie worden doorgegeven. Uiteindelijk belandt de "patiënt" (zoals dat heet in familietherapie) bij de psychiater, omdat de last van deze onbewuste erfenis zich uit in fysieke of psychologische klachten. Iedereen die de kracht van dwangmatig handelen heeft ervaren – of het nu om drugs, alcohol, voedsel, destructiviteit of zelfdestructie gaat – weet hoe dat onmogelijk kan worden wegberedeneerd. Vaak kan alleen langdurig en eerlijk uitpluizen van vastgelopen gevoelens uit het verleden verlichting geven. Het therapeutische proces is dan ook een Apolloniaans proces. Niet omdat het intellectueel is, ook non-verbale therapieën kunnen dit doel bereiken, maar omdat het doelt op groeiend bewustzijn en licht brengen in de duisternis. Wat verstopt is in het donker, kan niet veranderen of groeien. Apollo heeft geen voorkeur voor een speciale theorie of psychologische leer. Zolang het proces het groeiende besef van een innerlijk Zelf maar dient. De Zon in de horoscoop is dan ook een beeld van iets in onszelf dat in staat is de kernachtige en onverwoestbare identiteit te vormen waar alles om draait. Het is het ego dat de disbalans en de diverse conflicten bevat die elke horoscoop bezit en die zelfs kan transformeren. Zulke conflicten en labiliteiten kunnen uitgroeien tot pijnlijke ellende wanneer ze al vroeg opspelen zonder enige duidelijkheid over de oorzaak en aard.

Apollo de heerser van de wereld

Apollo is ook de cosmocrator(heerser van de wereld), het centrum waar het zonnestelsel omheen draait. In de oudheid werd hij vaak geportretteerd in deze rol. Hij draagt een zodiak cirkel. De zodiak is de verbeelding van de eclips – de schijnbare weg die de Zon aflegt rond de aarde – en drukt de ontwikkelingscyclus uit, van seizoenen en diverse niveaus in een persoonlijk bestaan. (Zie afbeeldingen) Laten we niet vergeten te vermelden dat de zodiak een Griekse vinding is uit de 5e eeuw v.C, dezelfde tijd dat de aandacht voor Apollo groeide. Apollo en de astrologie die we van de Grieken hebben geërfd zijn intens verbonden; beiden geven dezelfde elementaire waarneming van een geregelde kosmos weer. De systematische beweging van de kosmos heeft met Apollo te maken, als bezitter van het doel en de intelligentie van het goddelijke licht van de Zon. Zijn logica houdt de planeten in hun baan. Dat geeft al veel inzicht over de rol van de Zon in de horoscoop. Deze kern zet het individu in het centrum van zijn of haar leven en biedt de andere factoren in de chart de kans om zich harmonieus met elkaar te verbinden. De systematische beweging van de kosmos werd gezien als Muziek van de Sferen. De god van de muziek komt samen met de goddelijke heerser van de wereld. Het vormt een fundament, een schitterend en ordelijk levenspatroon. Elke geboortehoroscoop kan op die manier worden bekeken, ongeacht spanningsaspecten of planeten in vernietiging of val. Misschien maakt de gelegenheid om de Zon uit te drukken eerder harmonieuze aanleg los, dan bepaalde planeetaspecten. Met andere woorden, een Mars-Saturnus vierkant of een Maan-Pluto oppositie geeft spanning, maar ze zijn pas destructief wanneer er geen kern is. Een centrum van waaruit het individu zich met de drijfveren van deze planeten kan verbinden en ze in balans kan brengen. De zon is de grote diplomaat bij interne planeetconflicten, die ervoor zorgt dat deze meewerken in het leven in plaats van tegen. Nogmaals, zelfbewustzijn is het bindmiddel. Het geeft de chart stevigheid en biedt de kans om ons potentieel te raadplegen en uiten, in plaats van erdoor te worden geregeerd.

Apollo de artiest

Apollo is een cultuurbrenger die mensen tot creatieve expressie inspireert via de Muzen. De leden van deze groep van vrouwelijke figuren representeren elk een van de schone kunsten. Wat de Grieken als kunstvormen beschouwden is heel interessant. Hoofd van de Muzen was Calliope, de muze van Muziek. Dit is tevens een van de talenten van Apollo zelf, gezien de lier waarmee hij vaak wordt afgebeeld in oude beeldhouwwerken en fresco's. Urania is de Muze van astrologie of, om precies te zijn, astrologia, een combinatie van astrologie en wat we nu astronomie zouden noemen. In de mythologie werd astrologie niet als een wetenschap gezien, zoals wij de term nu gebruiken, maar als een kunstvorm. Inspiratie van de Muze was nodig om deze wijsheid aan te spreken. De Muzen werden afwisselend als Apollo's maatjes, geliefden of dochters gezien. Al deze versies bestaan in de mythologie. Wat zijn relatie met hen ook was, het is duidelijk dat zij zijn kracht vertegenwoordigen om mensen te raken en inspireren door creatieve verbeelding.

De link tussen de astrologische Zon en het gebied van creatieve expressie, het 5e huis in een horoscoop, is dus geen verrassing. Inspiratie komt van god, maar zijn Muzen representeren hem in toegankelijke vormen en slaan een brug tussen de god en de menselijke verbeeldingskracht. In Gustave Moreau's fantastische schilderij van Apollo en de Muzen staat de god afgebeeld die de Muzen op pad stuurt om de mensheid te inspireren en onderrichten. (Zie afbeelding) Apollo's rol is educatief, een woord dat uit het Grieks stamt en "voorwaarts leiden" betekent. Dat is Plato's idee van vorming – een reactie van de ziel uitlokken die ons herinnert aan de hogere sferen waaruit we voortkomen. Kunst als scholing verschilt van kunst als amusement, of van kunst als politiek statement. De artistieke expressie van de Zon is een hoogst persoonlijke aangelegenheid. Het ontstaat diep van binnen en reflecteert de speciale band die iemand heeft met de bron van het leven. Het is niet iets algemeens, al kan geïnspireerd creatief werk een collectieve snaar raken wanneer artiest voldoende voeling heeft met de gemeenschapsgeest. Maar de bron is niet het collectieve onbewuste, het is de individuele Zon, de essentie van het individu. De kunstvorm van de astrologische Zon hoeft niet noodzakelijk als Kunst herkenbaar te zijn. Het kan ook de manier zijn waarop iemand zijn leven leidt. Het weerspiegelt iemands bewustzijn in het leven. De link met inspiratie geeft aan dat, waar de Zon ook staat in de chart, dit het gebied is waar we het gevoel van verbinding met het goddelijke ervaren. Door een instrument of uitlaatklep te vinden kunnen we dat, wat het meest inspirerend is voor onze ziel, uiten. Hier zien we de connectie tussen de Zon en de bestemming, of die nu financieel lonend is of iets waarmee we onszelf solistisch in onze vrije tijd bezighouden. Het geeft aan dat iedereen diep van binnen een "bestemming" heeft, al hoeft die niet bruikbaar te zijn als bron van inkomsten in de buitenwereld. Dit gevoel van bestemming ontstaat nooit als een persoon niet openstaat voor de innerlijke inspiratie en bereid is loyaal te zijn naar de eigen normen, waarden en opvattingen.

Apollo de profeet

Voorspellen is niet iets dat we gewoonlijk associëren met de Zon. Bij profetie denken we aan zoiets als helderziendheid, als iets dat verbonden is met vervaging van grenzen. Het is het vermogen om door te dringen tot het grootse leven van de kosmos (of het leven van anderen) en aan te voelen wat daar gaande is. Profetie zoals het zich in Apollo's orakels manifesteerde is iets heel anders. In Apollo's geval werd het Dubbele Tong genoemd omdat de orakels zo verwarrend waren. Wat zij echter lieten zien was een uitgangspunt dat kon worden opgevat vanuit een heel persoonlijk perspectief (wat ook meestal gebeurde). Het orakel liep meestal fout af. Er zijn vele mythes waarin de held of heldin het orakel probeert te misleiden of verkeerd interpreteert met vervolgens desastreuze gevolgen.

De boodschap van het orakel was dus niet "paragnostisch", maar onthulde in een flits het patroon dat ten grondslag lag aan het leven van de persoon, of het belichtte de strekking van een hoofdstuk uit diens leven. In wezen gaat het over bestemming en niet over het onvermijdelijke "lot". In dat kader zijn de profetieën van Apollo absoluut verbonden met de astrologische Zon. Bespeuren we een innerlijk plan of een bestemming, dan geeft dat ons leven betekenis en iets om voor te leven. Inzicht in dat plan ontstaat als we de plaatsing van de Zon in de geboortehoroscoop bekijken wat betreft teken, huis en aspecten. Daar ligt onze toekomst. Het geeft een beeld van de mens die we in aanleg zijn en zouden moeten worden, willen we het gevoel hebben dat ons leven zinvoller is dan maar wat consumeren, voortplanten en sterven. Misschien begrijpen we de flits van betekenis die de Zon geeft niet goed. Dat is afhankelijk van leeftijd, omstandigheden, emotionele behoeften en conflicten. Maar ergens diep van binnen is de kern van het verhaal rond de persoonlijke bestemming van iemand al bekend. Daarom is de Zon zo nauw verbonden met de "roeping", of zoals Howard Sasportas het formuleert "missie van het innerlijke Zelf". Profetie in de vorm van een glimp van bestemming en bestemming vertaald in een roeping, geven een van Apollo's meest veelbetekenende links met de astrologische Zon aan. Het is typerend dat het orakel werd uitgesproken door de priesteres Pythoness. Dat zegt dat we de wijsheid die de Zon voor ons heeft slechts indirect kunnen opvangen, met onze gevoelens, ons lichaam en onze verbeelding. Zonder een spreekbuis is Apollo's kennis ontoegankelijk. Gaan we echter niet actief op zoek naar Apollo’s wijsheid, dan zal de Pythoness zwijgen.

We kunnen ook de betekenis van astrologie voor Apollo zien. Als astrologen proberen we het geboortepatroon te interpreteren, de kern van het verhaal van het leven van een individu. De geboortehoroscoop is een soort orakel. Niet in de toekomstvoorspellende zin – al heeft die kant van astrologie altijd bestaan – maar als manier om te ontdekken wat onze missie is. Die missie komt vooral van binnenuit en wordt niet van buitenaf aangereikt, benadrukken psychologische astrologen, al zijn levensomstandigheden vaak een materiële weerspiegeling van het innerlijke verhaal. Net als in Apollo's orakel kan de horoscoop verkeerd worden geïnterpreteerd, door zowel de astroloog als de cliënt, omdat men gericht is op een speciaal item of acute zorg en de samenhang niet ziet in het totaalbeeld.

Apollo de genezer

Apollo's rol als natuurkundige genezer leidde in de oudheid tot de oprichting van vele Asklepios of klinieken. Asklepios zou de zoon van Apollo zijn, een geïncarneerd vleesgeworden deel van de god. Bij al deze oorden stond wel een monument of aandenken dat Asklepios verbond met zijn goddelijke vader. Er doen veel mysteries de ronde over de vorm van geneeskunde die werd toegepast in deze gezondheidscentra. We weten wel dat muziek een belangrijke rol speelde, net als de inspiratie en geleiding van dromen. De astrologische Zon is dan ook een innerlijke genezer. Het is belangrijk voor ons als astrologen om te begrijpen wat dit precies betekent op psychologisch niveau.

Voor Apollo betekenden ziektes afgesneden zijn van het licht van de Zon. De Grieken waren van mening dat ziektes zowel fysiek als psychisch waren. De manieren om de harmonie in de ziel te herstellen waren muziek en werken met dromen, oftewel de koppeling naar wat we nu het onbewuste noemen. Tegenwoordig vergeten veel mensen hoe muziek ons echt kan raken en hoe de klanken harmonie en disharmonie kunnen opwekken. Muziek is tegenwoordig niet alleen cultuur maar ook politiek en het gevaar dreigt dat we het zicht verliezen op de inspirerende en educatieve functie. Want muziek was het belangrijkste instrument van Apollo de genezer. Muziek weerspiegelde de Muziek van de Sferen, de kosmische harmonie. Ziekte is daarom disharmonie van de ziel, een breuk in de menselijke band met de kosmische orde. Genezen is de innerlijke harmonie herstellen en terugkeren naar de bron. Levenslust is intens verbonden met de Zon in de horoscoop en die wilskracht komt voort uit een gevoel van betekenis. Dat laatste ontstaat uit verbondenheid met iets dat grootser is dan het Zelf. De Zon geeft ons het gevoel een instrument te zijn voor iets dat omvangrijker en verhevener is. Zijn we daarmee in harmonie dan zullen we betekenis in het leven ervaren, zelfs als we drama's en verlies meemaken. Iedere arts weet dat een zieke patiënt zonder wil om te leven sterft, ongeacht de zin van lichamelijke behandelingen. In de oudheid was de Zon levenskracht. De verbinding met de Zon verliezen betekende de wil verliezen om te leven.

De harmonie die de oudheidkundige metaforen bedoelden is niet de gewone doorsnee harmonie in het leven. Geen enkele horoscoop en geen enkel mensenleven is zonder conflict. Maar het gevoel van richting ontstaat door de Zon in de horoscoop te uiten. Deze richting binnen een groter geheel, de persoonlijke bestemming en zingeving, ligt dicht bij wat ooit Apollo's genezing was. Tegenwoordig is psychotherapie de manier om de eigen kern te ontdekken en los te komen van afkomst, familie en sociale druk. In de kunst kan die ontdekking zich ook voordoen, mits er geen politiek aan te pas komt en iemand zich niet slechts bezighoudt met banaal amusement. Dat klinkt tegenwoordig zowat politiek incorrect, want de "elite" wordt veroordeeld door mensen die zelf geen moeite doen om die innerlijke aansluiting van de Zon te ontdekken. Een individu durven zijn is solitair en elitair zijn, net als de zonnegod zelf.

Wanneer de Zon niet schijnt

Depressie, gebrek aan levenslust, beheerst worden door dwangneurosen, te grote afhankelijkheid van anderen, identificeren met de massa en het gevoel hebben niet echt te zijn, tenzij anderen een spiegel voorhouden. Al deze ervaringen kunnen ontstaan als we de Zon in de horoscoop niet uitleven. Expressie van de Zon betekent plaats maken in je leven voor de overtuigingen en behoeften die het Zonneteken aangeeft. Dat betekent jezelf actief richten op het levensgebied dat het huis aangeeft en de drang van de planeten die ermee in aspect staan respecteren. Wanneer we afgesloten zijn van de functies die de fabelachtige Apollo symboliseert, belanden we in passiviteit, machteloosheid, zinloosheid en verlies van vertrouwen. We zijn afhankelijk van anderen die ons constant moeten bevestigen en we zijn bang voor persoonlijke gevoelens en een eigen mening, omdat die ons kunnen isoleren van het collectief om ons heen. Geen enkele planeet in de horoscoop is op zichzelf een geheel. Ook de Zon kan te sterk worden benadrukt ten koste van instinctieve behoeftes en ten koste van anderen. Apollo is niet de enige god. Maar over het algemeen zijn er meer mensen die last hebben van te weinig dan van te veel Zon. Als astrologen moeten we onszelf afvragen waarom iemand niet in staat zou kunnen zijn om zich te identificeren met de Zon in de horoscoop. Praktiserend astrologen hebben allemaal zo’n cliënt voor zich gehad die niet aan de Zon leek te beantwoorden en die ook helemaal niets van de eigenschappen van het Zonneteken in zijn of haar temperament herkende. Waarom zou dat zijn?

Meerder factoren kunnen bijdragen aan het onvermogen of de onwil om een sterk ego te vormen. Allereerst de invloed van de omstandigheden in de jonge jaren. Die kunnen, ondanks de innerlijke kracht die de chart aangeeft, zo destructief zijn dat de Zon een hele tijd wordt verstikt door ellende en niet kan schijnen. Stelselmatige erosie van het zelfbewustzijn van het kind kan het gevolg zijn. Ouders die zelf niet op Apollo’s licht zijn aangesloten, haten het als ze het wel in hun kinderen zien en zullen hun best doen het kind ervan te overtuigen dat het de familie is die telt, niet het individu. Collectieve druk kan ook een bijdrage leveren, vooral in een samenleving waarin individuele expressie gelijk staat aan misdaad, zoals onder het oude Sovjet regime. Het is de vraag of een destructieve omgeving het licht van de Zon geheel kan wegvagen, als de persoon zelf niet op een of andere manier gevangen zit in een innerlijke strijd. Om dit te begrijpen moeten we kijken naar de aspecten die de Zon in de horoscoop maakt en ook naar de Zon ten opzichte van de elementenverdeling.

Een chart met te weinig vuurelementen kan betekenen dat de persoon moeite heeft om de inspiratie van de Zon te vertrouwen. Zo iemand vindt zichzelf "a-creatief" of voorbestemd om degenen die creatiever zijn te dienen. Dat kan een innerlijk conflict oproepen. Eerlijk kijken of de behoefte aan zekerheid niet te overheersend is, of dat iemand te sterk afhankelijkheid is van wat anderen denken, kan helpen. Een kind met zo’n chartverdeling, geboren in een familie die verantwoordelijkheid naar anderen benadrukt, kan spontaan een zorgzame rol op zich nemen en angst voor zelfexpressie opbouwen, want dat roept eenzaamheid en vervreemding van de familie op. Harde aspecten van de Zon naar planeten als Saturnus en Cheiron geven ook innerlijke conflicten aan. Een intens gebrek aan eigenwaarde maakt het lastig om zonlicht te vertrouwen. De Zon kan geblokkeerd zijn, of er is sprake van een uitputtende overcompensatie en dat is ook niet bevorderlijk. Dusdanige aspecten met de Zon geven ook toestanden met de vader aan, die zelf gekwetst kan zijn of niet in staat om een persoonlijke visie te geven. Hij kan te kritisch zijn of te onverschillig, wat de ontwikkeling van het zelfbewustzijn van het kind niet stimuleert. Hoe moeilijk de aspecten ook zijn, de Zon wil zich uiten, maar er kan een compromis nodig zijn tussen visie en de realiteit met zijn persoonlijke beperkingen. Harde aspecten van de Zon naar buitenplaneten kunnen ook intense conflicten aangeven tussen sociale gevoeligheid en loyaliteit en de behoefte om als individu op te vallen. Zo'n conflict vereist ook een compromis – een modus die getuigt van de persoonlijke overtuigingen en identiteit, maar die ook het collectief, waarvoor men een soort spreekbuis is, dient. Het gaat allemaal om balans of, zoals de inscriptie van het orakel van Delphi ons leert; "Geen excessen".

Ook de huisbezetting kan innerlijke conflicten aangeven tussen persoonlijke zelfexpressie en collectieve factoren. De Zon in het 8e, 11e, of 12e huis kan, net als de Zon in aspect met buitenplaneten, aangeven dat iemand intens verbonden is met de tijdgeest. Dan is het belangrijk om een medium te vinden waardoor de persoonlijke visie een bijdrage kan leveren aan sociale ontwikkelingen. De Zon in het 4e of het 10e huis geeft een sterke band met een van de ouders aan, die het de Zon moeilijk kan maken om het eigen licht te laten stralen. Iemand is dan eerder een instrument voor de onuitgewerkte levens van de ouders. Er zijn talloze constructies die innerlijke conflicten aangeven in de chart waardoor het zonlicht verzwakt is. Misschien zijn ze in de jonge jaren nog versterkt. Het wordt dan hard werken om het licht te zien en het te laten stralen. Een goed geaspecteerde Zon in waardigheid of verhoging betekent niet dat we geen moeilijkheden ervaren in het leven. Een te krachtige Zon kan ook te veel van het goede zijn. Voor degenen in wie Apollo een glansrol speelt kan bijvoorbeeld het verlies van contact met de Maan een gevoel van vervreemding oproepen, dat is anders, maar net zo pijnlijk. Het symbool van de Zonnegod staat voor cosmocrator, heerser van de wereld. Verlies van de kracht van de Zon staat dan ook gelijk aan verlies van persoonlijke betekenis en emotionele – maan – vervulling kan dat nooit compenseren. Zelfs in ons eentje kunnen we een doel hebben waarvoor we leven. Hebben we geen eigen doel, dan proberen we via anderen te leven. Stellen zij ons teleur of staan zij niet toe dat wij op die weg verder gaan, dan kunnen we onze levenslust verliezen. In de oudheid was dat slechts te genezen door Apollo's weg te volgen.

De tol

De mythe van Apollo vertelt ook welke tol we moeten betalen als we de Zon ontwikkelen en onszelf als individu definiëren. Apollo is een god die er alleen voor staat, ongetrouwd en vaak afgewezen door geliefden. Ook beleeft hij ellende door zijn kinderen, die allemaal vroegtijdig en gewelddadig aan hun eind komen. Orpheus wordt aan stukken gescheurd door Maenads, Asklepios wordt getroffen door de donder van Zeus en Faëton rijdt zich te pletter en gaat in vlammen op in het voertuig van de Zon. Al is hij nog zo geliefd, bij goden en bij mensen, Apollo heeft geen familie en laat geen nakomelingen achter. Dit beeld moeten we niet letterlijk opvatten. De Zon uitleven betekent niet dat we geen gezin kunnen stichten of geen goede relaties met anderen kunnen opbouwen. Maar wie kiest voor individualiteit, moet de luxe opgeven via anderen te leven, vooral via partners en kinderen. Apollo is dus een beeld van iets in ons dat alleen en zelfgenoegzaam is en dat slechts uit de verf komt als we bereid zijn te onthechten van anderen, zodat we een persoonlijke kern en mening kunnen opbouwen. De tol die het eist is om van Zonlicht te genieten is een bepaalde vorm van eenzaamheid, al betekent dit zelden letterlijk geen gezelschap hebben. Innerlijk kan men nooit honderd procent de staat van eenheid bereiken als het ego niet helemaal is ontwikkeld. Bepaalde spanningen, in de familie en sociaal gezien, zijn onvermijdelijk. De oude, astrologische associatie van de Zon, met het hart en met liefde, geeft aan dat wat wij liefde noemen, vaak een staat van psychische synthese en afhankelijkheid is. Het kan zelfs zo zijn dat we niet oprecht van een ander, als zelfstandig persoon, kunnen houden als we zelf niet onafhankelijk zijn.

Apollo is natuurlijk maar een van de vele goden en de Zon maakt deel uit van een groep planeten in de geboortehoroscoop. We kunnen nooit compleet ongebonden zijn, want we zijn een schakel in een groter bestel. Laten we onze voorouders niet vergeten en de sociale rol die we spelen in ons bestaan. Het is niet verwonderlijk dat we tegenstribbelen om de tol voor het licht te betalen, al worden we ongelukkig als de Zon niet schijnt. Angst voor eenzaamheid is de grote vijand van Zonlicht, net als angst voor afgunst, wat op hetzelfde neerkomt. Afgunst is net zo pijnlijk omdat we zo'n intense behoefte hebben aan liefde en bevestiging. Zijn we te onzeker om de afwijzing van anderen te riskeren, dan zullen we de Zon niet voldoende uiten. Wanneer we bang zijn dat anderen ons niet mogen als we iets "bijzonders" produceren, of gewoon onszelf zijn, dan zullen we ervoor zorgen dat we altijd doorsnee zijn. Vervolgens proberen we anderen, die het lef hebben om hun zonnelicht te laten schijnen, aan te vallen en te vernietigen, omdat we zelf verteerd worden door jaloezie. Dit archetypische dilemma zien we niet alleen in fabels maar ook in de geschiedenis en in de dubieuze positie van de artiest in de samenleving terug. Artiesten worden als speciaal gezien en meestal opgehemeld, maar ook vaak bestookt en zelfs omvergehaald door dezelfde mensen waarvoor zij een spreekbuis zijn. Dit is geen kwestie van politiek maar heel archetypisch, al heeft het in de loop der eeuwen wel politieke vormen aangenomen. Een voorbeeld was Plato, de grote voorstander van Apolliaans licht, die uit Syracuse werd verdreven en bijna vermoord toen hij het waagde om leerzame theatervoorstellingen voorrang te geven op puur amusement. Geschiedenis en mythologie geven ons voorbeelden van hoe bedreigend Zonlicht kan zijn. Niet alleen wanneer het zelf te dominant is en in tirannieke vormen wordt uitgeleefd. Dit archetypische conflict is voor iedereen relevant. Als we het hebben over persoonlijke creativiteit, dan hebben we het in feite over de definitie van de individuele essentie, die verschilt van alle anderen, een eigen bestemming heeft en een individuele bijdrage levert aan het bestaan. Astrologie zelf valt onder beheer van Apollo, middels zijn rol als heerser van de wereld en zijn Muze Urania. Als astrologen worden we opgeroepen de rol van de Zon te belichten doordat we de chart van een cliënt interpreteren en adviseren hoe het innerlijke vuur kan worden gestimuleerd. We kunnen verhelderen waarom het vuur nog niet brandt en wat de tol zal zijn als het zover is.

Nederlandse vertaling: 2006, TEXT-PROJECT, Margriet de Graaf